Veilig sparen bij welke bank?

(26-5-2009) Spaarders hebben allerlei redenen en argumenten om voor een bepaalde spaarvorm of bank te kiezen. Het overgrote deel spaart helaas nog vrij kritiekloos bij z’n huisbank. Een toenemend aantal iets kritischer spaarders let goed op de voorwaarden van spaarvormen en natuurlijk de hoogte van de rente. Steeds meer wordt ook de vraag gesteld hoe ´veilig´ een bank eigenlijk is. (1) Een afdoende antwoord op die vraag is niet eenvoudig, soms bijna onmogelijk.
Uit de vele honderden vragen (over veiligheid) die wij de afgelopen maanden ontvingen, blijkt dat er veel onduidelijkheden en vooroordelen leven over vooral ´buitenlandse´ banken die in Nederland hun diensten aanbieden. Daarover gaat dit artikel, met als doel relevante informatie te geven om tot een betere, onderbouwde keuze van spaarbanken te komen. (2)
Toch zal de keuze voor een 100% veilige bank – wat iedereen natuurlijk het liefste wil - ook na het lezen van dit artikel niet eenvoudig zijn. En het blijft geheel ieders eigen verantwoordelijkheid.

Sinds het faillissement van IceSave (oktober 2008) wordt de vraag ‘hoe veilig een bank is’ dagelijks vele malen aan de redactie van de Sparenpagina en www.vanspaarbankveranderen.nl gesteld. Ons antwoord daarop is steevast hetzelfde: uw geld is veilig bij ALLE banken op onze sites, tenminste, als u zich houdt aan de regels van het Depositogarantiestelsel, zoals uitgebreid beschreven op de pagina Veiligheid. Kort gezegd: zolang u ervoor zorgt dat uw spaarsaldo niet hoger is dan € 100.000 per persoon, per bank, dan kan er weinig gebeuren. Want het hele saldo is voor 100% gegarandeerd, inclusief eventueel bijgestorte rente.

Toch is hiermee niet alles gezegd. Want als een bank omvalt (failliet gaat), dan zijn spaargeld en rente (tot € 100.000 dus) wel gegarandeerd, maar het zal (maximaal) drie maanden duren voordat het via De Nederlandsche Bank teruggestort is. En over die laatste maanden wordt géén rente vergoed. De risico´s zijn beperkt, maar ze zijn er dus wel: renteverlies en niet kunnen beschikken over het spaargeld gedurende een paar maanden. Daarnaast geeft een bankfaillissement natuurlijk onrust, een paar slapeloze nachten zijn niet ondenkbaar.
De vraag welke banken zouden kunnen omvallen is dus relevant, als u er zeker van wilt zijn altijd de beschikking over het spaargeld te hebben en u er zonder onderbreking rente over wilt ontvangen.

Liever geen ´buitenlandse´ bank?
Het meest voorkomende misverstand is: “Dan ga ik niet bij een buitenlandse bank sparen, want wat er dáár met je geld gebeurt, is totaal onduidelijk. Kijk maar naar Icesave, dat was ook een buitenlandse bank!”
Toch kom je, als je vooral de hoogte van spaarrente belangrijk vindt, in Nederland al snel uit op een bank met een buitenlandse achtergrond. Al jarenlang blijkt (uit vergelijkingen en overzichten) dat nu juist die ´buitenlandse´ banken hoge, zo niet de hoogste rentes bieden.
Maar wat wordt eigenlijk bedoeld met: buitenlandse bank?

De bekende ‘Nederlandse’ banken zijn: ABN-Amro, Achmea, AEGON Bank, Alex Sparen, ASN Bank, Delta Lloyd, Fortis, Fortis ASR, Friesland Bank, ING, Loyalis, Nationale Nederlanden, Rabobank, Robeco, Robein Bank, SNS Bank, SNS Regio Bank en Triodos Bank.
Nieuwkomers zijn MoneYou, ondanks de Engelse naam Nederlands, want een zelfstandige dochter van ABN-Amro. En NIBC, een voortzetting van de Nederlandse Investeringsbank. Typisch Nederlands, zou je zeggen, maar wel voor een groot deel in buitenlandse handen.  

De ´buitenlandse´ banken zijn: Akbank, Allianz, Anadolubank, AT Bank, Credit Europe Bank, DHB Bank, Garantibank, The Economy Bank en Yapi Kredi Bank. Bijna allemaal met een Turkse achtergrond, vaak met een Turks moederbedrijf. Behalve Allianz, van oorsprong Duits en AT Bank uit Rusland.
Toch is er minder verschil tussen deze en de Nederlandse banken dan de soms exotische namen doen vermoeden. Allemaal zijn het zelfstandig in Nederland gevestigde banken, die onder het toezicht van De Nederlandsche Bank vallen en zich aan precies dezelfde regels moeten houden. Ze doen hun zaken in en vanuit Nederland. Het spaargeld dat op die banken staat kan echt niet zomaar door het buitenlandse moederbedrijf worden ´ingepikt´, zoals wel beweerd wordt. Volgens de strenge Nederlandse regelgeving kan dat ook helemaal niet.

Er zijn wel – voor de spaarder – relevante verschillen, maar die liggen op een heel ander vlak. Bij de ´buitenlandse´ kun je sparen, op allerlei manieren, maar je kunt er verder niet bankieren. Ze bieden geen betaalrekening met pinpas, geen verzekeringen, geen hypotheken enz. Het zijn dan ook allemaal relatief kleine banken. Je kunt er je spaargeld onderbrengen en dat spaargeld wordt door de bank weer uitgeleend, vooral aan bedrijven, instellingen en projecten die op zoek zijn naar krediet. Samen beheren deze banken zo´n 5% van het Nederlandse spaargeld, 15 miljard van de totale 280 miljard euro Nederlandse spaargeld.
Overigens zijn er ook Nederlandse banken die ´alleen maar´ spaarbank zijn, zoals Alex Sparen en MoneYou. Ze zijn onderdeel van grotere Nederlandse banken (resp. Binckbank en ABN-Amro), hoewel ze een eigen zelfstandige bankvergunning hebben.

Juist het feit dat deze banken puur spaarbank zijn geeft ze de mogelijkheid relatief hoge rentes te bieden. Ze hebben geen (duur) kantorennetwerk te onderhouden en werken soms hoofdzakelijk via internet, wat nog extra kosten bespaart.
Ook is hun benadering van de markt anders dan de (grote) Nederlandse banken, die veel geld uitgeven aan dure folders, buitenreclame en publiciteit in kranten en op internet, radio en tv. De kleine spaarbanken maken hoofdzakelijk ´reclame´ met hun hoge rentes. Door net iets meer rente te bieden, staan ze hoog in de vergelijkingen van de dagbladen en op internet-vergelijkingssites. Dát levert ze vooral bekendheid op, en… nieuwe klanten. Wat ze niet aan reclame uitgeven, keren ze uit in de vorm van hogere rente aan hun klanten. Wel zo voordelig voor de spaarder.

Maar zijn die ´buitenlandse´ banken wel veilig?

Veel angst over veiligheid van banken is ontstaan door het Icesave-debacle . Toch was Icesave iets anders dan de hiervoor genoemde banken, die VOLLEDIG onder het Nederlandse Depositogarantiestelsel vallen. Icesave was een echte buitenlandse bank, die GEEN zelfstandige vestiging in Nederland had, alleen een bijkantoor was van een IJslandse bank. En Icesave viel daarom maar gedeeltelijk onder het Nederlandse garantiestelsel. Dat alle tegoeden tot € 100.000 toch door De Nederlandsche Bank werden gedekt, komt omdat de regering paniek onder spaarders wilde voorkomen. De IJslandse regering betaalde uiteindelijk alleen de eerste € 20.000.
In de tijd dat Icesave met zijn aanlokkelijke spaarrente kwam, hebben wij deze bank afgeraden. Net zoals we Argenta Bank uit België nog steeds afraden, omdat hun kantoor in Nederland alleen een bijkantoor is. Mocht Argenta ooit omvallen, dan zijn spaarders gedwongen hun geld in België te claimen en niet in Nederland.

De vraag of een bank veilig is, is moeilijk te beantwoorden, dat is in het afgelopen jaar wel gebleken. Niemand had ooit verwacht dat ABN-Amro en Fortis door de Nederlandse staat moesten worden overgenomen, om ze van de ondergang te redden. Maar ook ING, Aegon en SNS werden met miljardenleningen uit de problemen gehouden. Het zijn dus vooral de Nederlandse banken die in de problemen zijn gekomen en niet de ´buitenlandse´. Hoe dat komt? Al die grote banken zijn zich de afgelopen jaren steeds meer gaan toeleggen op risicovolle beleggingen. Spaarders dachten dat hun spaargeld er veilig was, maar er werden subprime hypotheken mee gefinancierd, er werd mee gespeculeerd in hedge-fondsen, zelfs meesteroplichter Madoff was populair bij de grote banken. Er waren zelfs producten waarvan de bankmanagers zelf niet goed meer begrepen wat ze inhielden en hoe groot de risico´s ervan waren.

Dat soort praktijken komt bij ´buitenlandse´ banken in Nederland niet (of nauwelijks) voor. Over het algemeen zijn de beleggingen daar veel behoudender. Het spaargeld wordt uitgeleend, meestal voor redelijk korte termijnen aan bedrijven en instellingen, bedrijfskredieten dus. Voor een deel aan Nederlandse bedrijven, maar ook aan Turkse, Oost-Europese en internationale bedrijven. Ook daar zitten risico´s aan, zoals aan alle beleggingen, maar zo speculatief als de grote banken zijn de kleinere banken niet.
Een bonuscultuur, zoals bij de grote Nederlandse banken, is dan ook niet te vinden bij de ´buitenlandse´ banken. Hun jaarverslagen, die vaak - voor de gemiddelde spaarder - nog begrijpelijk en leesbaar zijn, geven veel informatie over de beleggingen. En over salarissen en bonussen, voorzover die überhaupt voorkomen. Ook zijn deze banken vaak gemakkelijk benaderbaar. Als na lezing van het jaarverslag nog vragen overblijven, dan bieden ze ook telefonisch aanvullende informatie. Bij grote banken lukt dit niet of nauwelijks.

Het conservatieve karakter van de ´buitenlandse´ banken komt niet alleen tot uiting in hun kredietbeleid. Ze gaan – over het algemeen – ook veel voorzichtiger om met het ingelegde spaargeld. Bij grote banken is het gebruikelijk dat één ingelegde euro spaargeld tien keer, of soms zelfs vaker, uitgeleend wordt. Bij de kleinere (spaar)banken komt dat niet voor. Die zijn veel ´conservatiever´, zoals de Akbank die letterlijk 1 op 1 werkt. Eén ingelegde euro spaargeld wordt één keer uitgeleend. Andere ‘buitenlandse’ banken hanteren een factor 2 tot 4, veel minder dan wat de grote banken nog steeds doen.
Verklaring hiervoor is o.a. dat zich in Turkije in 2000-2001 (lokaal en in het ´klein´) al een kredietcrisis heeft afgespeeld, zoals nu wereldwijd aan de gang is. Het bankwezen in Turkije is na 2001 sterk hervormd en aan veel strengere regels gebonden. De dochterbedrijven in het buitenland zijn hier in meegegaan. Veel grote Nederlandse banken zouden een voorbeeld kunnen nemen aan het beleid van deze buitenlandse banken.

Alom wordt nu geroepen dat banken weer terug moeten naar hun oorspronkelijke ´stiel´, dat ze weer gewoon geld moeten ophalen bij spaarders (plus pensioenfondsen en collega banken) en dat geld uitlenen aan bedrijven en instellingen en zich verre moeten houden van allerlei andere risicovoller investeringen. Het grappige is dat die voor velen zo verdachte ´buitenlandse´ banken sinds jaar en dag niets anders doen. Overigens zijn er ook onder de Nederlandse banken banken te vinden die op een zorgvuldige manier met ons spaargeld omgaan, zoals blijkt uit de jaarverslagen van bijvoorbeeld Triodosbank en ASN Bank. Ook daar geen hedge-fondsen, hoge bonussen en investment banking. Geen van deze banken heeft zijn hand hoeven ophouden bij de overheid. Zonder hulp van buitenaf zijn ze staande gebleven in deze roerige financiële tijden.

De ratings van die ‘buitenlandse’ banken zijn stukken lager

Recente publicaties (3) laten zien dat Moody’s de kredietwaardigheid van enkele Turkse banken verlaagd heeft, vooral omdat ze veel in Oost Europa uitlenen, waar de economische situatie snel aan het verslechteren zou zijn. Moody’s (en andere bureaus) geven zogenaamde ratings af voor banken. Dit zijn beoordelingen van hun kredietwaardigheid.
Wat in die publicaties niet werd vermeld is dat Moody’s al veel eerder de ratings van de Nederlandse grootbanken had bijgesteld. De ratings van ING bijvoorbeeld en enkele Turkse banken verschillen nauwelijks.
En wat is de waarde van ratings eigenlijk? In het recente verleden hadden banken die (bijna) over de kop gingen, zeer gunstige ratings. Zijn de ratings van Moody’s, Fitch en S&P nu opeens beter, of proberen de ratingbedrijven zich in te dekken door veel lagere ratings te geven dan voorheen?
Onze conclusie is dat ratings (vaak een aantal verschillende per bank) voor spaarders niet of nauwelijks bruikbaar zijn om spaarbanken te beoordelen.

Toch spaar ik niet bij een bank waar alleen Turken sparen
Een ander misverstand is dat de buitenlandse banken alleen voor allochtonen zijn, Turken die via die banken sparen en geld overmaken naar hun vaderland. Sommige banken zijn inderdaad zo begonnen in Nederland, maar dat is allang het geval niet meer.
Statistische gegevens over spaarders worden door de Turkse banken niet verstrekt, maar zeker is dat 90 tot 95% van de klanten van deze banken ‘gewone’ Nederlanders zijn. Dat is alleen al af te leiden uit de bezetting van de call centers van deze banken, waar voornamelijk Nederlanders werken. Zelden of nooit worden gesprekken in het Turks gevoerd.

Conclusie
Het moge duidelijk zijn dat een spaarder die wil vermijden dat zijn/haar spaargeld bij een bank staat die kan omvallen, het niet gemakkelijk heeft. Zelfs de best ingelichte politici, bankiers en controlerende instanties hebben zich enorm vergist in het afgelopen jaar. Wat moet je als eenvoudige spaarder dan? Zeker is dat ongenuanceerde meningen en vooroordelen niet bruikbaar zijn in de afweging welke bank veilig is.

Recente uitspraken van Wouter Bos (4) bevestigen dat juist grote banken de neiging hebben meer risico’s te nemen, omdat ze er zeker van denken te zijn dat de staat, oftewel de belastingbetaler, als het misgaat, er voor  opdraait. Maar ook dat is de vraag, gezien de uitspraken van de minister.
Hoe dan ook, volgens hem zijn kleinere banken weliswaar niet 100% veilig, maar wel veiliger dan vooral de (te) grote Nederlandse banken.

Onze conclusie is dat het risico – in ieder geval – beperkt is, zolang u zich maar houdt aan het maximum van het Depositogarantiestelsel.
En als een bank toch omvalt? Dan weegt de hoge rente die u er kreeg wellicht enigszins op tegen het renteverlies over die paar maanden dat u op uw geld moet wachten.

Rob van Eeden
www.vanspaarbankveranderen.nl
reactie@vanspaarbankveranderen.nl

Noten

  1. Er zijn nog andere redenen om een bank te kiezen, bijvoorbeeld op basis van duurzaamheid, de wijze waarop banken zich presenteren in de pers, of hun klantgerichtheid. Daarop gaat dit artikel niet in.
  2. De informatie in dit artikel is deels gebaseerd op interviews met een drietal leidinggevenden bij in Nederland actieve ‘Turkse’ banken. De tekst is geheel voor verantwoordelijkheid van de schrijver.
  3. Zie (o.a.) een publicatie hierover op Z24 van 27 maart 2009.
  4. In Buitenhof van 24 mei 2009

Op de hoogte blijven?

Ontvang gratis nieuwsbrieven en rentemeldingen!

Bent u al abonnee?
Klik hier om in te loggen